De hoog-niveau-misleiding

Sommigen willen de zorgen over softwareoctrooien wegnemen door te beweren dat alleen belangrijke prestaties octrooieerbaar zouden worden. Dat is gewoonweg niet realistisch, gegeven de manier waarop het octrooisysteem werkt.

Wat een wet zegt over hoe hoog het niveau van een uitvinding moet zijn voordat het octrooieerbaar is, heeft weinig betekenis. Die vereiste kan in de wet op de meest breedsprakige en bloemrijke manier verwoord worden, en nog steeds geen effect hebben. Er is geen octrooiwet ter wereld die expliciet "triviale patenten" toestaat. Desondanks gebeurt het overal dat ze toegewezen worden. Het is geen kwestie van wetgeving. Het ligt altijd op het niveau van uitvoering. In theorie bestaan er nooit ergens triviale octrooien, en zelfs de auteurswet beschermt niet alles (slechts dat, wat bescherming verdient).

Totdat er een fundamentele koersverandering plaatsvindt, kweekt het Europese octrooisysteem patenten op ideeën van laag niveau. Het is altijd de wens van de octrooiaanvrager om een octrooi te ontvangen op een concept dat zo breed en algemeen mogelijk is. Hoe algemener het octrooi is, hoe krachtiger het zal zijn bij het tegenwerken van concurrenten en het afpersen van beschermgelden. Hoe hoger het niveau van een geoctrooieerd concept is, hoe specifieker het is, en hoe minder waarschijnlijk dat iemand anders er per ongeluk "inbreuk" op maakt. Dus economisch gezien is het optimale niveau van een geoctrooieerd idee zodanig dat het net het minimumniveau haalt om het door het octrooionderzoek te komen. Het is de taak van octrooi-juristen om octrooiclaims op de simpelste ideeën te verwoorden op een zodanig breedsprakige en opgeblazen wijze dat de octrooionderzoeker onder de indruk zal zijn, zelfs wanneer hij dat niet hoort te zijn.

Slechts het loslaten van kwantitatief denken over octrooien en van patentinflatie kan de kwaliteit van octrooien daadwerkelijk opschroeven. Als landen en bedrijven stoppen met het afmeten van het resultaat van hun innovatieve inspanningen aan octrooi-aantallen, dán hebben we een klimaat waarin octrooibureaus in staat zullen zijn om hun onderzoekers zich te laten richten op octrooikwaliteit, in plaats van -kwantiteit. In het bijzonder in het geval van het Europees Octrooibureau zou zijn zelf-financiering met behulp van verwerkingsleges ook aangepast moeten worden.

Zelfs niet-triviale softwareoctrooien zijn nadelig voor de economie van Europa. Toegegeven, zoiets als het MP3-algoritme voor het comprimeren van muziekdata is een aanzienlijke intellectuele prestatie. Maar zelfs die verdient geen octrooibescherming omdat gedurende de 20 jaar waarin een octrooi geldig is, zelfs het MP3-formaat naar alle waarschijnlijkheid ook door iemand anders opnieuw uitgevonden zou zijn. Er ligt geen voordeel voor de maatschappij in het toekennen van octrooien op "uitvindingen" die toch wel gedaan zullen worden.