Czym jest patent?

Patent jest formą ochrony wynalazku. Jest to układ “dać, by wziąć” pomiędzy społeczeństwem i wynalazcą. Wynalazca zdradza wynalazek, a społeczeństwo daje mu ograniczony czasowo monopol na czerpanie korzyści komercyjnych.

Parę stuleci temu, wynalazca musiał trzymać pomysł w tajemnicy, jeśli tylko chciał mieć z niego jakieś korzyści ekonomiczne. Na przykład, jeśli ktoś stworzył lekarstwo, to nigdy nie mówił nikomu, z czego i w jakich proporcjach dokładnie je sporządził. Tym sposobem mogło się zdarzyć, iż wynalazca zabierał wartościową wiedzę z sobą do grobu.

Słowo “patent” ma łaciński rdzeń , oznaczający “stać otworem”. System patentowy został stworzony, by dać wynalazcom zachętę do ujawniania swoich wynalazków. Wynalazca wysyła opis swojego wynalazku do biura patentowego, i jeśli egzaminator patentów w biurze patentowym wierzy, iż jest to prawdziwa innowacja, wtedy przyznaje patent. Wszystkie patenty są publikowane w rejestrze patentów.

W zamian za ogłoszenie wynalazku, prawo patentowe udziela wynalazcy monopolu na wynalazek. W tym czasie, posiadacz patentu ma wyłączne prawo do wynalazku (teraz 20 lat). Po jego upływie, wynalazek należy do społeczeństwa.

Czasowy monopol jest niezwykle potężną siłą w rękach właściciela patentu. Właściciel patentu może zastrzec przed innymi wykorzystanie  informacji, która są  przedmiotem patentu. Jeśli jest to konieczne, właściciel patentu może prosić sąd o pomoc w tym. Może on też sprzedać patent lub udzielić na niego licencji (tj. zgody na jego użycie), i nie jest niczym ograniczony w negocjowaniu ceny za każdą z tych możliwości.

Ta forma ochrony wiąże się z różnorakimi problemami. Najważniejszym jest ten, iż możesz “pogwałcić” patent, nie wiedząc nawet, iż on istnieje. Ten, kto pierwszy zarejestruje pomysł, jest tym, kto go posiada, i może on nie tylko użyć patentu przeciw każdemu, kto ukradnie jego pomysł, ale też przeciw każdemu, kto wyjdzie  z tym samym pomysłem później. Nie ma znaczenia, jeśli możesz udowodnić, iż doszedłeś do tej idei niezależnie, lub że nawet nie wiedziałeś o patencie. Jesteś winny pogwałcenia patentu, a w najgorszym przypadku możesz być nawet za to uwięziony.

Zależy od wynalazku, czy ta umowa jest uczciwa, rozsądna, i korzystna dla ogółu. Jeśli wynalazek jest prawdziwie pomysłowy, wtedy jest to do zaakceptowania. W takim przypadku jest raczej prawdopodobne, iż nie pojawisz się z tym samym pomysłem w ciągu 20 lat, podczas których patent jest ważny. Jakkolwiek, dziś mamy miliony patentów, ale najmniej z nich za znaczące osiągnięcia.

Na pewnych polach system patentowy sprawdza się lepiej (lub mniej źle) niż na innych. Narzekania na system patentowy dotyczą każdego obszaru.  Ludzie protestują przeciwko patentom na ludzkie geny, z przyczyn etycznych lub ponieważ taka wiedza powinna należeć do ogółu. Małe i średnie przedsiębiorstwa na wszystkich obszarach techniki widzą, iż wielkie korporacje przewróciły system patentowy do góry nogami i używają patentów jako broni strategicznej.

Negatywne aspekty systemu patentowego można tolerować na tych polach, gdzie jest wymierna korzyść. Większość ekonomistów ma silne zastrzeżenia wobec patentów, podczas gdy prawnicy  (którzy potencjalnie zarabiają na patentach pieniądze) ich bronią. Jeśli jest jakikolwiek obszar, co do którego ekonomiści wierzą, iż patenty mogą tam być korzystne dla gospodarki i społeczeństwa, to jest to farmaceutyka. Na tym polu, badania są bardzo kosztowne, a nikt nie wydałby setek milionów na stworzenie pojedynczego produktu bez jakiejś dozy bardzo daleko sięgającej ochrony. Co do  wszystkich innych obszarów, są silne wskazania co do tego, iż system patentowy przynosi więcej szkód niż korzyści. A w przypadku oprogramowania komputerowego, jest to już o krok od całkowitego szaleństwa.

Kliknij tutaj, by przenieść się do sekcji o Podstawach tej strony internetowej.

Lub kliknij tutaj, by zobaczyć parę przykładów europejskich patentów software'owych, które nigdy nie powinny były zostać przyznane.