Procedura współdecyzji w UE

Unia Europejska posiada trzy różne procedury tworzenia prawa. Ta, którą zastosowano względem dyrektywy w sprawie patentów software'owych, to procedura współdecyzji: zgodnie z nią Parlament Europejski i Rada UE muszą dojść do porozumienia.

Komisja Europejska jest,  najprościej mówiąc, inicjatorem i menedżerem projektu. Propozycja legislacyjna jest najpierw w zarysie przedstawiana Komisji Europejskiej. To nie parlament,  jak w wielu krajach, czyni pierwszy krok. Komisja Europejska ma siedzibę w Brukseli i działa przy  pomocy służby cywilnej zatrudnianej przez UE. Prezydent Komisji Europejskiej i komisarze są mianowani przez Radę UE, ale ich nominacje wymagają aprobaty Parlamentu Europejskiego.

Parlament Europejski w porównaniu do parlamentów krajowych ma  dość ograniczone prawa, ale w ramach procedury  współdecyzji ma tych praw więcej niż w ramach innych procedur. Członkowie Parlamentu Europejskiego (“MEPs” – od “Member of the European Parlament”) są wybierani bezpośrednio przez obywateli państw członkowskich UE. Ostatnie wybory do Parlamentu Europejskiego miały miejsce w czerwcu 2004. Liczba posłów przypadająca na dany kraj jest zależna od jego wielkości, ale nie proporcjonalnie. Na przykład Niemcy jako największy kraj wybierają 99 posłów, zaś Luksemburg tylko 6. Tak więc mamy jednego posła na 800 000 Niemców versus 6 posłów przypadających na około połowę Luksemburczyków.

Rada UE jest reprezentacją krajów członkowskich. Jeśli porównamy ją do firmy, to Rada UE jest jak walne zgromadzenie akcjonariuszy, gdzie wszyscy właściciele zbierają się razem i podejmują decyzje. Kraje członkowskie  są reprezentowane przez odpowiednie rządy narodowe. W porównaniu do Parlamentu UE, Rada UE ma generalnie więcej znaczenia. To powoduje nieco problemów, także w procesie tworzenia dyrektywy tyczącej patentów software'owych, ale inaczej kraje członkowskie musiałyby zrezygnować z jeszcze większej części swojej suwerenności. Jeśli UE zostałaby wyposażona  we wszystkie urządzenia parlamentarnej demokracji, wtedy mielibyśmy “Stany Zjednoczone Europy”, podczas gdy UE  w obecnym kształcie sytuuje się gdzieś pomiędzy strefą wolnego handlu a   jednym   państwem.

Z wyjątkiem przypadku szerokiego konsensusu względem propozycji legislacyjnej, procedura współdecyzji wymaga wzajemnych  konsultacji pomiędzy Parlamentem Europejskim i Radą UE.  Dopuszcza się aż do trzech czytań w każdym organie.  Jeśli pierwsze czytanie w  żadnej  instytucji nie owocuje porozumieniem, wtedy mamy drugie czytanie w Parlamencie Europejskim.  Jeśli zaś drugie czytanie w Parlamencie Europejskim prowadzi do stanowiska różnego od tego, jakie zajęła Rada UE w pierwszym czytaniu, wtedy następuje drugie czytanie w Radzie UE.  Jeśli wciąż nie ma porozumienia, wtedy mamy do czynienia z procedurą koncyliacyjną. Jeśli ta kończy się sukcesem (który nie jest pewny, a osiągnięcie go zabiera czas), wtedy zarówno Rada UE, jak i Parlament Europejski przeprowadzają trzecie czytanie w celu zaaprobowania wyniku koncyliacji.

Na pierwszy rzut oka wydaje się, iż Parlament Europejski i Rada UE są  tu równe, ale nie jest to ścisła prawda.  Przeciw Parlamentowi Europejskiemu jest jego drugie czytanie: nie może on bowiem podczas niego zaproponować żadnych nowych poprawek, jedynie może potwierdzić te z pierwszego czytania. Co więcej, aby potwierdzić jakąkolwiek poprawkę lub odrzucić całą propozycję legislacyjną, wymaga się bezwzględnej większości w każdym przypadku. Innymi słowy, wszystkie nieobecności i wstrzymania od głosu technicznie działają na korzyść propozycji legislacyjnej Rady UE. Zatem potrzeba naprawdę dużej większości w Parlamencie Europejskim by cokolwiek osiągnąć w drugim czytaniu.

Kliknij tutaj, by poczytać o już złożonych propozycjach legislacyjnych dotyczących dyrektywy w sprawie patentów software'owych